RABINSKA DELA NA LADINU OBJAVLJENA U BEOGRADU: BOGATA JEVREJSKA PROŠLOST NA PUTU KA ZABORAVU

  • Katja Šmid
Palabras clave: Sefardi, ladino, rabini, jevrejske izdavačke kuće, Beograd

Resumen

Među brojnim jevrejskim knjigama koje su objavljene u Beogradu između 1837. i 1905. ima otprilike šezdesetak dela na ladinu sefardskih autora koji su raštrkani širom Otomanskog čarstva i Mediterana. Osim nekih romana, istorijskih knjiga, gramatika hebrejskog jezika i metode za učenje nemačkog, većina dela na ladinu koja su objavljena u Beogradu verskog je karaktera. Mnoštvo balkanske rabinske književnosti na ladinu štampano je hebrejskim
raši pismom koje cini ova dela jedinstvenim, ali ne tako pristupacnim. Dela rabinskog sadržaja predstavljaju dragocen izvor podataka o životu i delima pobožnih sefardskih pisaca. Čak, govore o verskom životu balkanskih Sefarda, koji su rasuti po razlicitim jevrejskim zajednicama, o njihovim lokalnim obicajima i razlicitim nacinima primene jevrejskog zakona. Dok je Ženi Lebl objavila važan inventar i studiju knjiga na ladinu pod naslovom Jevrejske knjige objavljene u Beogradu 1837–1905 na srpskom jeziku 1990. godine, naučnici još uvek nisu poklonili pažnju ovim citiranim delima. Cilj ovog članka je da se ponovo prođe kroz katalog Ženi Lebl, identifikujući bitna legalna i moralistička rabinska dela, kao i molitvenike, napisane na jevrejsko-španskom i objavljene u Beogradu. Na taj način ćemo objasniti jevrejsko izdavaštvo u Srbiji i književno stvaralaštvo najistaknutijih sefardskih rabina sa Balkana i okoline iz 19. veka.

Publicado
2015-07-08
Sección
Artículos